AI w firmach a RODO: jak nie wypuścić danych osobowych
Dowiedz się, jakie dane osobowe mogą trafić do czatbota w firmie, jakie ryzyka wiążą się z RODO i jak ustalić jasne zasady korzystania z AI.
Korzystanie z AI w firmach a ochrona danych osobowych zgodnie z RODO wymaga, by każdy pracownik wiedział, jakie informacje może wpisać do czatbota, a jakich nie. Najczęstszy błąd polega na tym, że użytkownik nie zdaje sobie sprawy, iż dane przekazane do narzędzia przetwarza zewnętrzny system.
Problem nie dotyczy wyłącznie dużych korporacji. Wystarczy, że pracownik wklei do czatbota jedną wiadomość od klienta, aby firma przekazała dane poza własną infrastrukturę. Warto więc traktować każde użycie AI jak decyzję o przekazaniu informacji na zewnątrz.
Dlaczego wklejanie danych do AI jest ryzykowne dla RODO?
Czatbot nie rozpoznaje, które fragmenty tekstu są poufne. Przetwarza wszystko, co dostanie, zgodnie z zasadami działania danego narzędzia. Dla firmy oznacza to, że odpowiedzialność za zgodność z RODO spoczywa na organizacji, nawet jeśli dane trafiły do systemu przez nieuwagę pracownika.
Według analizy, na którą powołuje się MyCompanyPolska.pl, aż 95,9 proc. organizacji nie jest gotowych na korzystanie z AI w zgodzie z RODO. Liczba ta pokazuje skalę problemu, choć źródło danych nie podaje dokładnej nazwy ani daty badania.
Jak podaje MyCompanyPolska.pl w cytowanym materiale, prawniczka Karolina Praszek-Gołębiewska z Kancelarii Bezpieczeństwa stwierdza: „AI nie ma intuicji dotyczącej prywatności. Jeżeli użytkownik przekazuje jej dane, system może je przetwarzać zgodnie ze swoim sposobem działania”.
Jakie dane są najbardziej ryzykowne?
Nie każda informacja niesie to samo ryzyko. Poniższa tabela zestawia typowe dane pojawiające się w pracy z przykładem e-maila od klienta oraz sposób, w jaki można je bezpiecznie zastąpić.
| Dane w treści | Poziom ryzyka | Bezpieczniejsza alternatywa |
|---|---|---|
| Imię i nazwisko klienta | Wysoki | „klient” |
| Numer telefonu | Wysoki | Pominąć |
| Numer zamówienia | Średni | Ogólne oznaczenie, np. „zamówienie” |
| Dane zdrowotne | Bardzo wysoki | Pominąć lub ogólny opis bez szczegółów |
| CV kandydata | Wysoki | Anonimowy opis kompetencji |
| Umowa z kontrahentem | Wysoki | „kontrahent” i ogólna treść postanowień |
Najbardziej wrażliwe są dane zdrowotne oraz informacje o sytuacji rodzinnej. Wymagają one szczególnej ostrożności nawet wtedy, gdy występują w treści w nieoczywisty sposób.
Jak przygotować treść przed wklejeniem do AI?
Przed użyciem narzędzia warto przejść przez kilka prostych kroków:
- Przeczytaj wiadomość lub dokument i wypisz wszystkie dane, które pozwalają zidentyfikować osobę.
- Usuń zbędne informacje, których model nie potrzebuje do wykonania zadania.
- Zastąp pozostałe dane neutralnymi określeniami, takimi jak „klient”, „pracownik” czy „kontrahent”.
- Sprawdź, czy tekst nie zawiera danych wrażliwych ukrytych w kontekście, np. w opisie sytuacji.
- Dopiero wtedy wklej treść do narzędzia dopuszczonego przez firmę.
Taki schemat zwykle wystarcza do większości zadań, takich jak streszczanie, redagowanie czy generowanie szkiców odpowiedzi.
Czy zakaz korzystania z AI wystarczy?
Zakaz bywa odruchową reakcją, ale często nie przynosi efektu. Pracownicy, którzy widzą w AI realne ułatwienie, sięgają po narzędzia poza kontrolą firmy. Tak powstaje shadow AI, czyli korzystanie z narzędzi bez wiedzy i nadzoru organizacji.
Szczególnie ryzykowne są prywatne konta w czatbotach używane do pracy. Dane służbowe trafiają wtedy do systemu, który firma nie ma pod kontrolą. Skuteczniejsze są jasne reguły: lista dozwolonych narzędzi, wskazanie, czego nie wolno wpisywać, oraz procedura zgłaszania nowych rozwiązań do akceptacji.
Jak firmy na świecie podchodzą do tego problemu?
Reakcje różnią się w zależności od organizacji. Bank of America zakazał używania jednego z narzędzi, podczas gdy Citadel nie widzi w tym problemu. Według Gartnera prawie połowa dyrektorów ds. HR pracuje nad wytycznymi dotyczącymi AI, co pokazuje, że tematem zajmują się przede wszystkim działy odpowiedzialne za dane pracowników.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli korzystasz z AI w firmie, zanim wpiszesz cokolwiek do czatbota, zapytaj siebie, czy te informacje muszą tam trafić. Sprawdź, czy narzędzie znajduje się na liście dopuszczonych, i przejrzyj jego ustawienia prywatności. Jeśli firma nie ma jeszcze zasad, zgłoś to osobie odpowiedzialnej za ochronę danych. Dla właściciela małej firmy i menedżera HR najważniejszy wniosek jest prosty: bez spisanych reguł każdy pracownik sam decyduje, co udostępnia, a to oznacza realne ryzyko dla RODO.
Najczęstsze pytania
Czy wpisanie danych klienta do czatbota AI narusza RODO?
Może je naruszyć, jeśli dane osobowe zostaną przekazane do zewnętrznego systemu bez odpowiedniej podstawy i kontroli. Dlatego przed wklejeniem treści warto usunąć imiona, numery telefonów i inne dane identyfikujące osobę.
Jakie dane nie powinny trafiać do narzędzi AI w pracy?
Szczególnej ostrożności wymagają dane wrażliwe, na przykład informacje o zdrowiu lub sytuacji rodzinnej. Nie należy też wklejać CV kandydatów, umów ani dokumentacji kadrowej bez wcześniejszej anonimizacji.
Czym jest shadow AI i dlaczego jest groźne dla firmy?
Shadow AI to narzędzia AI używane przez pracowników bez wiedzy i kontroli działu IT czy zarządu. Firma nie wie wtedy, gdzie trafiają dane, dlatego trudno jej zapewnić zgodność z RODO.
Czy wystarczy zakazać pracownikom używania AI?
Sam zakaz zwykle nie wystarcza. Potrzebne są jasne reguły oraz lista narzędzi, które firma dopuszcza do użytku służbowego.
Co sprawdzić przed użyciem nowego narzędzia AI?
Warto przeczytać regulamin, politykę prywatności, ustawienia prywatności i warunki konta. To pozwala ustalić, czy dane będą wykorzystywane do dalszego trenowania systemu i gdzie są przechowywane.
Na podstawie: MyCompanyPolska.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.