18 listopada 2026
AI w Biznesie

AI Act a biuro rachunkowe: jakie obowiązki wynikają z przepisów

Sprawdź, jakie obowiązki z AI Act dotyczą biura rachunkowego korzystającego z gotowych narzędzi AI. Wyjaśniamy role, kategorie ryzyka i przejrzystość.

Autor: Iwona Sobieralska, 18 listopada 2026
Two professionals analyzing financial documents with a calculator.
Fot. Artem Podrez / Pexels · Pexels License

Obowiązki wynikające z AI Act dla biur rachunkowych zależą przede wszystkim od tego, w jakiej roli biuro występuje wobec systemu sztucznej inteligencji i jaką kategorię ryzyka ma dane narzędzie. Rozporządzenie UE 2024/1689 z 13 czerwca 2024 roku obejmuje również biura, które korzystają z gotowych rozwiązań AI, a nie tylko te, które je projektują. Dla księgowych oznacza to konieczność uporządkowania własnej roli i dokumentacji już teraz.

Czy AI Act obejmuje biura rachunkowe korzystające z gotowych narzędzi?

Tak, AI Act obejmuje biura rachunkowe, które wykorzystują gotowe systemy AI w swojej pracy zawodowej. Przepisy wskazują ten sektor wprost w art. 2 ust. 1 lit. b, więc brak własnego programisty nie zwalnia z obowiązków.

Warto pamiętać, że rola w łańcuchu wartości AI nie jest stała. Ta sama firma może w jednym przypadku być jedynie użytkownikiem, a w innym przejąć część obowiązków producenta, na przykład wtedy, gdy zmieni sposób wdrożenia narzędzia.

Kim jest dostawca, a kim podmiot stosujący?

Dla praktyki kluczowe jest rozróżnienie dwóch ról. Dostawcą jest podmiot, który rozwija system AI lub zleca jego opracowanie i wprowadza go na rynek pod własną nazwą (art. 3 pkt 3 AI Act). Podmiotem stosującym jest natomiast ten, kto używa systemu AI w działalności zawodowej (art. 3 pkt 4).

Funkcja AI w programie księgowym

Większość biur nie tworzy własnych modeli. Gdy AI jest wbudowana w program księgowy, biuro zwykle występuje jako podmiot stosujący. Odpowiedzialność za zgodność samego produktu spoczywa wtedy po stronie jego producenta.

Kiedy biuro staje się dostawcą?

Sytuacja zmienia się, gdy biuro samo tworzy chatbota lub udostępnia go klientom pod własną marką. Wówczas kwalifikuje się jako dostawca w rozumieniu art. 50 ust. 1 i musi spełnić szerszy zakres wymogów.

Jak kategoria ryzyka wpływa na zakres obowiązków?

Kategoria ryzyka wyznacza zakres obowiązków: im wyższe ryzyko, tym więcej wymogów. Każdy uczestnik łańcucha ocenia ryzyko samodzielnie, dlatego biuro nie może oprzeć się wyłącznie na deklaracjach dostawcy.

Kategoria ryzykaPrzykład w biurze rachunkowymGłówny obowiązek
MinimalneNarzędzia back office, np. OCR z uczeniem maszynowymRozwój kompetencji pracowników (art. 4)
OgraniczoneChatbot lub audiobot obsługujący klientówObowiązki przejrzystości (art. 50)
Wysokie (załącznik III)Systemy wykorzystywane do zarządzania pracownikamiOstrożność pracodawcy, dokumentacja klasyfikacji

Ryzyko minimalne i kompetencje zespołu

Narzędzia back office, takie jak odczyt danych z faktur, paragonów i wyciągów, mieszczą się w kategorii minimalnej. Tu główny obowiązek to dbanie o kompetencje pracowników, czyli szkolenia z tego, jak działa narzędzie i jakie ma ograniczenia.

Ryzyko ograniczone i przejrzystość

Chatboty i audioboty należą do kategorii ograniczonego ryzyka. Obowiązki z art. 50 ciążą jednak głównie na dostawcach. Biuro stosujące nie musi więc spełniać art. 50 ust. 1 i 2, choć powinno wiedzieć, jak działa wykorzystywany system. Oznakowanie treści syntetycznych po stronie dostawcy (art. 50 ust. 2) nie dotyczy zwykłego asystenta do redagowania pism.

Podmiot stosujący ujawnia sztuczne pochodzenie treści praktycznie tylko w przypadku deepfake’ów (art. 50 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 60).

Kiedy ryzyko może być wysokie?

Typowe narzędzia księgowe AI nie figurują w załączniku III. Wyjątkiem jest pkt 4 tego załącznika, dotyczący zatrudnienia i zarządzania pracownikami. Jeśli biuro używa AI do oceniania personelu lub rekrutacji, powinno zachować szczególną ostrożność.

Zmiana przeznaczenia systemu może zmienić jego klasyfikację. Dokumentacja klasyfikacji ryzyka jest wtedy obowiązkowa, także przy przeniesieniu narzędzia do kategorii z załącznika III (art. 6 ust. 4).

Przykład ze sfery AML

Projekt wytycznych Komisji Europejskiej z 19 maja 2026 roku wskazuje, że system AML w biurze wypełniającym obowiązki przeciwdziałania praniu pieniędzy nie jest systemem wysokiego ryzyka (pkt 6 załącznika III). To istotna wskazówka dla biur prowadzących takie usługi.

Dlaczego temat jest istotny dla rynku?

Według danych Eurostatu z 2025 roku 23,1% firm w UE wykorzystujących AI wiąże je z księgowością, controllingiem i finansami. Polska osiąga wynik 30,7%, co daje jej trzecie miejsce w Unii. Oznacza to, że polskie biura rachunkowe należą do liderów adaptacji tych narzędzi, więc potrzeba uporządkowania obowiązków dotyczy ich szczególnie mocno.

Warto też pamiętać, że ChatGPT udostępniono w 2022 roku, a od tego czasu AI weszła do większości etapów pracy biura: przyjmowania dokumentów, dekretacji, uzgadniania, kontroli i komunikacji z klientem.

Co to oznacza dla biura rachunkowego?

Biuro rachunkowe powinno najpierw ustalić, które narzędzia AI faktycznie używa i w jakiej roli wobec każdego z nich. Następnie warto sporządzić prostą mapę: system, dostawca, kategoria ryzyka, sposób wykorzystania. Dla narzędzi back office wystarczy udokumentowane szkolenie zespołu. Jeśli biuro samo buduje chatbota albo wprowadza go pod własną nazwą, musi przygotować się na obowiązki dostawcy. Najbardziej wrażliwe obszary to wszelkie zastosowania związane z zarządzaniem pracownikami, bo tam załącznik III wymaga największej ostrożności.

Najczęstsze pytania

Czy AI Act dotyczy biura rachunkowego, które korzysta z gotowego oprogramowania AI?

Tak. Rozporządzenie obejmuje biura rachunkowe, które używają gotowych systemów AI, a więc także narzędzi do obróbki dokumentów i wsparcia księgowych procesów.

Kiedy biuro rachunkowe staje się dostawcą systemu AI w rozumieniu AI Act?

Dzieje się tak wtedy, gdy samo tworzy chatbota lub inny system AI albo wprowadza go na rynek pod własną nazwą. Wtedy na biurze spoczywają obowiązki dostawcy, w tym dotyczące przejrzystości.

Czy funkcja AI wbudowana w program księgowy obciąża biuro?

Biuro, które z takiej funkcji korzysta w swojej działalności zawodowej, występuje jako podmiot stosujący. Odpowiedzialność dostawcy ponosi producent oprogramowania.

Jakie obowiązki mają biura przy narzędziach uznanych za niskie ryzyko?

Przy narzędziach back office, czyli ryzyku minimalnym, głównym obowiązkiem jest rozwijanie kompetencji pracowników w zakresie obsługi AI. Każdy uczestnik łańcucha ocenia ryzyko samodzielnie.

Na podstawie: Gazeta Prawna. Tekst opracowany redakcyjnie.