Ile procent samorządowych skarbników używa AI?

Według badania przeprowadzonego wśród 82 skarbników jednostek samorządu terytorialnego, 86,6% z nich korzysta z narzędzi sztucznej inteligencji w codziennej pracy.

Jakie są główne zagrożenia związane z używaniem AI w urzędach?

Największym ryzykiem jest Shadow AI — samowolne korzystanie z narzędzi bez kontroli organizacji. Dodatkowo prawie 60% urzędów nie określiło zasad użytkowania AI, co zwiększa podatność na błędy i wycieki danych.

Czy samorządy planują szkolenia z zakresu AI?

Nie — 40,2% jednostek nie planuje żadnych szkoleń dla pracowników w tym zakresie, co stanowi poważną lukę w przygotowaniu kadry do bezpiecznej pracy z tymi narzędziami.

Co oczekują skarbniki od dostawców rozwiązań AI?

Połowa skarbników wymaga od narzędzi AI gwarancji cyberbezpieczeństwa, co wskazuje na rosnącą świadomość zagrożeń związanych z ochroną danych publicznych.

Jak AI zmieni pracę skarbników?

Prawie 80% badanych przewiduje, że sztuczna inteligencja istotnie zmieni sposób, w jaki wykonują swoje obowiązki zawodowe.

AI w samorządach: skarbniki zmieniają pracę, ale bez bezpieczeństwa

Ponad 86% samorządowych skarbników używa AI, ale prawie 60% urzędów nie ma procedur bezpieczeństwa. Poznaj ryzyko i jak się przed nim chronić.

Sztuczna inteligencja weszła do polskich urzędów samorządowych szybciej niż procedury, które miałyby regulować jej użytkowanie. Badanie przeprowadzone wśród 82 samorządowych skarbników jednostek samorządu terytorialnego ujawnia paradoks: większość pracowników administracji publicznej aktywnie korzysta z narzędzi AI, ale ich organizacje nie przygotowały się na tę zmianę.

Jak powszechnie AI trafia do samorządów?

Aż 86,6% badanych skarbników deklaruje, że regularnie sięga po narzędzia oparte na sztucznej inteligencji. To liczba, która powinna zainteresować nie tylko zarządców jednostek samorządu terytorialnego, ale również osoby odpowiadające za bezpieczeństwo danych publicznych. Prawie siedem na dziesięciu pracowników ma pozytywne doświadczenia z tymi rozwiązaniami, co sugeruje, że AI rzeczywiście ułatwia pracę — od automatyzacji rutynowych zadań, przez analizę dokumentów, po wsparcie w podejmowaniu decyzji.

Jednak liczby te kryją w sobie poważny problem organizacyjny. Badanie wykazało, że prawie 80% skarbników przewiduje istotną zmianę w sposobie wykonywania swoich obowiązków z powodu rozpowszechniania się AI. To oznacza, że transformacja jest już w toku — ale bez planów, bez szkoleń i bez jasnych reguł.

Luka w procedurach bezpieczeństwa — gdzie jest problem?

Największym wyzwaniem jest brak formalnych wytycznych. Aż 58,5% urzędów nie określiło żadnych zasad korzystania z narzędzi AI. To oznacza, że pracownicy mogą używać dowolnych aplikacji, bez zgody kierownictwa, bez weryfikacji, czy są bezpieczne dla danych urzędu.

To zjawisko nosi nazwę Shadow AI — pracownicy samodzielnie wybierają i wdrażają narzędzia sztucznej inteligencji bez nadzoru organizacji. W kontekście administracji publicznej, gdzie przetwarzane są dane obywateli, to zagrożenie nie jest abstrakcyjne. Dane dotyczące podatków, beneficjentów pomocy społecznej czy informacji majątkowych mogą trafić do systemów, które nie spełniają wymogów RODO ani polskiego prawa o ochronie danych.

Szkolenia — brakuje ich w 40% jednostek

Drugą poważną luką jest brak przygotowania kadr. Badanie wykazało, że 40,2% jednostek samorządu terytorialnego nie planuje żadnych szkoleń z zakresu bezpiecznego i efektywnego korzystania z AI. To oznacza, że pracownicy uczą się przez próby i błędy — metoda, która w sektorze publicznym może być kosztowna.

Bez szkoleń pracownicy nie wiedzą:

które narzędzia są bezpieczne dla danych urzędu
jak chronić wrażliwe informacje przed wyciekiem
jakie są ograniczenia prawne korzystania z konkretnych aplikacji
jak weryfikować wyniki generowane przez AI

Aspekt	Stan obecny	Zagrożenie
Procent skarbników korzystających z AI	86,6%	Brak kontroli nad narzędziami
Urzędy bez określonych zasad AI	58,5%	Shadow AI, wycieki danych
Jednostki bez planów szkoleniowych	40,2%	Błędy w obsłudze, zagrożenia bezpieczeństwa
Skarbniki oczekujący cyberbezpieczeństwa	50%	Niska dostępność bezpiecznych rozwiązań

Co to oznacza dla Ciebie — praktyczne konsekwencje

Jeśli pracujesz w samorządzie lub jesteś odpowiedzialny za jego funkcjonowanie, ten raport powinien być sygnałem do działania.

Po pierwsze, jeśli Twoja jednostka należy do 58,5% bez określonych zasad, pilnie opracuj wytyczne. Powinny one obejmować listę zatwierdzonych narzędzi, wymogi dotyczące ochrony danych i procedurę zgłaszania nowych aplikacji.

Po drugie, jeśli nie planujesz szkoleń, zmień to. Nawet krótkie warsztaty dla pracowników mogą znacznie zmniejszyć ryzyko. Pracownik, który wie, że nie powinien wklejać danych osobowych do ChatGPT, to pracownik, który chroni Twoją organizację.

Po trzecie, połowa skarbników oczekuje od dostawców gwarancji cyberbezpieczeństwa — to sygnał rynkowy. Jeśli szukasz narzędzi AI dla swojego urzędu, bezpieczeństwo powinno być kryterium wyboru, nie dodatkiem.

Jak zacząć — praktyczne kroki

Badanie przeprowadzone przez prof. Sławomira Kańduła z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu i zaprezentowane na IV Ogólnopolskim Zjeździe Skarbników SkarbON wskazuje, że „praktyka wyprzedza spojrzenie zarządcze” — jak podają autorzy badania. To oznacza, że pracownicy już używają AI, a zarządzanie musi dogonić rzeczywistość.

Mateusz Klupczyński, CEO Publink, zwraca uwagę na znaczenie cyberbezpiecznych rozwiązań. Pierwszym krokiem powinno być przeprowadzenie audytu: jakie narzędzia AI są już w użyciu w Twojej organizacji? Drugi krok to rozmowa z zespołem — pracownicy wiedzą, co im ułatwia pracę, ale mogą nie wiedzieć, jakie ryzyko niosą ze sobą.

Trzeci krok to opracowanie strategii. Nie chodzi o całkowity zakaz AI — to niemożliwe i nieproduktywne. Chodzi o kontrolę: które procesy mogą być wspierane przez AI, jakie dane mogą być przetwarzane, jakie narzędzia są dozwolone.

Czwarty krok to szkolenia. Pracownicy, którzy rozumieją zarówno możliwości, jak i ograniczenia AI, będą go używać odpowiedzialnie.

Transformacja cyfrowa w administracji publicznej jest nieunikniona, ale nie musi być chaotyczna. Liczby z badania pokazują, że większość skarbników chce pracować z AI — teraz trzeba im dać narzędzia i procedury, aby robili to bezpiecznie.