Jak AI wpłynie na wpływy podatkowe w Polsce?

Bank Światowy szacuje, że do 2035 roku wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych spadną o 0,2 proc. PKB, natomiast dochody z VAT wzrosną o 0,3 proc. PKB. Zmiana wynika z automatyzacji pracy i przesunięcia konsumpcji.

Ile firm w Polsce będzie używać AI w 2035 roku?

Eksperci prognozują, że odsetek przedsiębiorstw korzystających z sztucznej inteligencji wzrośnie z obecnych 8,4 proc. do 45 proc. w ciągu 13 lat.

Czy polska gospodarka będzie rosnąć dzięki AI?

Tak — Bank Światowy szacuje wzrost realnego PKB Polski o 12,1 proc. do 2035 roku, co będzie wynikiem wdrażania technologii AI w gospodarce.

Czy wzrośnie bezrobocie z powodu automatyzacji?

Bank Światowy ostrzega przed spadkiem zatrudnienia i wzrostem nierówności społecznych, co będzie konsekwencją rozpowszechnienia się sztucznej inteligencji.

AI zmieni strukturę podatków w Polsce do 2035 roku

Q: Czy ciężar podatkowy przesunie się na biznes?

Zdecydowana większość ekspertów (11 z 15) zgadza się, że AI wymusi przesunięcie ciężaru fiskalnego z osób fizycznych na podmioty gospodarcze.

Sztuczna inteligencja będzie miała ogromny wpływ na dochody budżetu państwa. Bank Światowy prognozuje zmiany w wpływach z PIT, CIT i VAT.

Sztuczna inteligencja zmieni nie tylko sposób pracy, ale również strukturę dochodów budżetu państwa. Do 2035 roku polska gospodarka będzie musiała się zmierzyć z istotnymi przesunięciami w wpływach podatkowych — część źródeł dochodów będzie maleć, inne rosnąć, a całość będzie wymagać rewizji polityki fiskalnej.

Jak AI zmieni krajobraz gospodarczy Polski?

Polska stoi przed transformacją cyfrową, którą napędzać będzie sztuczna inteligencja. Obecnie zaledwie 8,4 proc. firm w Unii Europejskiej korzysta z narzędzi AI w swoich operacjach. Jednak prognoza na kolejne 13 lat jest zdecydowanie bardziej optymistyczna — do 2035 roku odsetek przedsiębiorstw wdrażających technologie sztucznej inteligencji ma wzrosnąć do 45 proc.

Ta masowa adopcja AI będzie miała bezpośrednie przełożenie na wyniki gospodarcze. Bank Światowy szacuje, że realny PKB Polski wzrośnie o 12,1 proc. do 2035 roku. To wzrost znaczący, który będzie wynikiem wzrostu produktywności pracy, optymalizacji procesów biznesowych i powstawania nowych modeli biznesowych opartych na automatyzacji.

Jednak za tą pozytywną prognozą wzrostu kryje się fundamentalna zmiana w strukturze rynku pracy i konsumpcji — a to z kolei bezpośrednio wpłynie na to, skąd budżet państwa czerpie swoje dochody.

Jakie będą zmiany w wpływach podatkowych?

Prognozy Banku Światowego wskazują na zróżnicowany wpływ AI na poszczególne źródła dochodów budżetu. Poniższa tabela pokazuje szacunkowe zmiany do 2035 roku:

Źródło dochodu	Zmiana do 2035 r.	Kierunek
Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT)	-0,2 proc. PKB	Spadek
Składki na ubezpieczenia społeczne	-0,6 proc. PKB	Spadek
Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT)	+0,1 proc. PKB	Wzrost
Podatek od towarów i usług (VAT)	+0,3 proc. PKB	Wzrost

Spadek wpływów z PIT o 0,2 proc. PKB wynika głównie z automatyzacji — mniej osób będzie pracować w tradycyjnych zawodach, a tym samym mniej będzie podatników w pełnym wymiarze. Jeszcze bardziej drastyczny spadek czeka składki na ubezpieczenia społeczne, które zmniejszą się o 0,6 proc. PKB. To bezpośrednia konsekwencja prognozowanego spadku zatrudnienia, który Bank Światowy ostrzega jako jedno z głównych zagrożeń transformacji AI.

Z drugiej strony, wzrost wpływów z VAT o 0,3 proc. PKB sugeruje, że konsumpcja towarów i usług utrzyma się na względnie wysokim poziomie, choć będzie bardziej skoncentrowana na usługach cyfrowych i zaawansowanych technologicznie produktach. Wzrost CIT o 0,1 proc. PKB będzie odzwierciedleniem wyższych zysków przedsiębiorstw, które zainwestują w automatyzację i AI.

Czy ciężar podatkowy przesunie się na biznes?

Większość ekspertów zajmujących się polityką fiskalną i transformacją cyfrową zgadza się co do jednego: sztuczna inteligencja wymusi przesunięcie ciężaru podatkowego. Spośród 15 zapytanych specjalistów aż 11 poparło tezę o konieczności takiego przesunięcia. Dwaj eksperci zajęli stanowisko przeciwne, a dwaj nie wyrażali jednoznacznego zdania.

To przesunięcie nie będzie przypadkowe — będzie wynikiem logiki ekonomicznej. Gdy automatyzacja zmniejszy liczbę pracowników i wysokość wynagrodzeń (ze względu na konkurencję ze strony AI), naturalne źródło dochodów z podatków od wynagrodzeń będzie się kurczyć. Jednocześnie firmy, które wdrażają AI i osiągają wyższe zyski, staną się głównym źródłem dochodów budżetu.

Polska będzie musiała dostosować swoją strategię podatkową do tej nowej rzeczywistości. Oznacza to potencjalnie wyższe stawki CIT, bardziej agresywne opodatkowanie zysków z automatyzacji, lub wprowadzenie nowych podatków cyfrowych — rozwiązań, które już testują niektóre kraje europejskie.

Co to oznacza dla Polski i polskich podatników?

Dla zwykłego pracownika zmiana struktury podatków będzie miała dwojaki wpływ. Z jednej strony, jeśli jego zawód ulegnie automatyzacji, może stanąć przed wyzwaniem znalezienia nowej pracy — a tym samym jego przychody podatkowe mogą się zmniejszyć. Bank Światowy wyraźnie ostrzega przed wzrostem nierówności społecznych, co oznacza, że niektóre grupy zawodowe będą bardziej narażone na skutki transformacji niż inne.

Z drugiej strony, jeśli pracownik pozostanie zatrudniony, może liczyć na wyższe wynagrodzenia dzięki wzrostowi produktywności gospodarki. Jednak wzrost PKB o 12,1 proc. nie będzie rozłożony równomiernie — beneficjentami będą przede wszystkim firmy i pracownicy sektora technologicznego.

Dla przedsiębiorstw oznacza to, że przygotowanie się na wzrost obciążeń podatkowych powinno być już teraz priorytetem. Firmy, które zainwestują w AI i automatyzację, będą generować wyższe zyski, ale również będą płacić wyższe podatki. Jednocześnie, firmy, które nie zdywersyfikują swoich modeli biznesowych, mogą znaleźć się w trudnej sytuacji konkurencyjnej.

Dla rządu i instytucji publicznych zmiana struktury podatków będzie wyzwaniem logistycznym i politycznym. Przesunięcie ciężaru z podatków od wynagrodzeń na podatki od biznesu będzie wymagać zmian legislacyjnych i może spotkać się z oporem przedsiębiorstw. Jednocześnie, budżet państwa będzie musiał zadbać o wsparcie dla osób, które utraciły pracę z powodu automatyzacji.