AI w nauce: jak studenci uczą się z pomocą sztucznej inteligencji

Sztuczna inteligencja przestała być narzędziem przyszłości — dla studentów jest to codzienność. Generatywna AI wspiera naukę poprzez wyszukiwanie informacji, analizę danych, tworzenie prezentacji i poszerzanie wiedzy, co wymusza na uczelniach fundamentalną zmianę podejścia do kształcenia i oceniania postępów.

Jak studenci faktycznie używają AI w nauce?

Badanie Fundacji AICEE przeprowadzone na początku 2025 roku wśród ponad 3 tys. studentów i absolwentów z sześciu krajów Europy Środkowo-Wschodniej pokazuje skalę tego zjawiska. 82% respondentów aktywnie korzysta z narzędzi AI, a 78% spośród nich stosuje je bezpośrednio w procesie edukacji.

Jednak sposób, w jaki studenci wykorzystują AI, jest bardziej zaawansowany niż powszechna obawa o proste przeklejanie odpowiedzi. Młodzi ludzie:

• Tworzą quizy na podstawie materiałów dydaktycznych, które później wykorzystują do samodzielnego testowania przed egzaminami
• Analizują i porządkują złożone materiały, dzieląc je na mniejsze, zrozumiałe części
• Przygotowują prezentacje — zadania, które jeszcze dwa lata temu zajmowały kilka dni, teraz wykonują w godzinę
• Łączą wyniki AI z dodatkowymi źródłami, tworząc bardziej kompleksową wiedzę
• Poszerzają horyzonty poprzez szybkie uzupełnianie luk w wiedzy

To nie jest pasywne korzystanie z technologii, lecz aktywne włączanie AI do procesu uczenia się. Studenci rozumieją, że AI to narzędzie, a nie zastępstwo dla własnego myślenia.

Dlaczego uczelnie muszą zmienić podejście do oceniania?

Dr Albert Tomaszewski ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, dyrektor Centrum Inkubacji i Akceleracji Startupów, posługuje się trafną analogią: „Stosowanie dotychczasowych narzędzi oceniania to trochę tak, jakby mierzyć czas zawodnikowi biegnącemu na 100 m, podczas gdy on jedzie na hulajnodze elektrycznej”.

Rzeczywistość edukacyjna zmieniła się drastycznie. Zadania, które wcześniej zajmowały wiele godzin, teraz można wykonać w ułamku czasu — ale to nie oznacza, że student nic nie nauczył się w procesie. Wyzwanie polega na tym, aby:

1. Zweryfikować, czy student rozumie materiał, a nie tylko czy potrafi go znaleźć
2. Ocenić zdolność do krytycznego myślenia — czy potrafi ocenić wyniki AI, zweryfikować ich poprawność i połączyć je z innymi źródłami
3. Zmienić ilość i typ zadań — zamiast jednej pracy semestrowej, student może otrzymać więcej mniejszych projektów, które wymagają głębszego zaangażowania

Zmiana podejścia nie oznacza jednak całkowitego otwarcia drzwi dla nieograniczonego korzystania z AI. Eksperci podkreślają, że kluczowe jest włączenie AI do procesu edukacji w kontrolowany i świadomy sposób.

Jaka jest rzeczywista postawę uczelni wobec AI?

Chociaż studenci coraz szerzej korzystają z AI, wsparcie uczelni pozostaje ograniczone:

Aspekt	Procent	Liczba/Opis
Studentów oceniających, że uczelnia wspiera AI	33%	1/3 studentów
Uczelni oferujących dedykowane kursy AI	5%	Zaledwie 5%
Studentów uważających, że profesorowie zachęcają do AI	30%	Młodsza kadra bardziej otwarta
Studentów dostrzegających aktywne zniechęcanie do AI	28%	Głównie ze strony starszych wykładowców

Te liczby ujawniają znaczącą lukę między rzeczywistością a wsparciem instytucjonalnym. Studenci uczą się korzystać z AI głównie samodzielnie, bez formalnego szkolenia z zakresu etyki, ograniczeń czy najlepszych praktyk.

Pozytywnym akcentem jest fakt, że polskie uczelnie są — obok rumuńskich — najbardziej otwarte na AI w Europie Środkowo-Wschodniej. To oznacza, że polska edukacja wyższa ma szansę na szybszą adaptację do zmian technologicznych.

Co to oznacza dla studentów i przyszłych pracowników?

Kompetencje związane ze sztuczną inteligencją szybko stają się wymogiem rynku pracy. Prawie 40% młodych przyznało, że znajomość AI to już wymóg zawodowy. Dane z portalu Pracuj.pl pokazują dynamikę zmian:

• W ubiegłym roku liczba ofert pracy zawierających odniesienia do AI wzrosła z 3,2 tys. do 5,7 tys. — to wzrost o blisko 86%
• Udział takich ogłoszeń wzrósł z 0,72% do 1,34% wszystkich ofert

Dla studentów oznacza to, że umiejętność świadomego korzystania z AI nie jest już opcją, lecz koniecznością. Jednak nie chodzi o zdolność do wpisania pytania w ChatGPT — pracodawcy szukają ludzi, którzy potrafią:

• Weryfikować wyniki AI i oceniać ich wiarygodność
• Łączyć narzędzia AI z kreatywnym myśleniem
• Rozumieć ograniczenia technologii
• Wykorzystywać AI do rozwiązywania rzeczywistych problemów biznesowych

Jak uczelnie powinny się dostosować?

Autorzy raportu Fundacji AICEE wskazują na szereg niezbędnych zmian:

1. Włączenie AI do programów nauczania Szczególnie w obszarach takich jak zarządzanie, IT i marketing, gdzie znaczenie AI jest już istotne. Nie chodzi o dodatkowe kursy, lecz o integrację AI z istniejącymi przedmiotami.

2. Szkolenie wykładowców Profesorowie powinni wiedzieć, w jaki sposób narzędzia AI mogą wspierać rozwój krytycznego myślenia, analizy danych i kreatywności. Młodsza kadra jest bardziej skłonna do eksperymentowania z AI, ale doświadczeni nauczyciele mogą wnieść głęboką wiedzę merytoryczną.

3. Zmiana podejścia do oceniania Zamiast konkurować ze sztuczną inteligencją, uczelnie powinny uczyć jej świadomego wykorzystywania. Oznacza to projektowanie zadań, które wymagają refleksji nad wynikami AI, a nie ich prostego przepisania.

4. Rozwijanie kompetencji miękkich AI może przygotować materiały, ale tylko człowiek potrafi myśleć krytycznie, negocjować i rozumieć kontekst społeczny. Te umiejętności stają się coraz bardziej cenne.

Przykład zmian w praktyce: program „Umiejętności Jutra: AI”

Program realizowany wspólnie przez SGH i Google’a pokazuje, jak wygląda edukacja AI w praktyce. W trzeciej edycji wzięło udział 65 tys. osób, a we wszystkich edycjach certyfikat uzyskało 92 tys. osób.

Najważniejsze wyniki badania uczestników:

• 94,4% zamierza wykorzystywać zdobyte umiejętności w pracy
• 87,5% czuje się przygotowanych na zmiany związane z AI w swojej branży
• 96% deklaruje pozytywne nastawienie do tej technologii

Kluczową obserwacją jest to, że osoby, które wcześniej nie miały kontaktu z AI, odczuwały lęk. Jednak formalne szkolenie zmienia perspektywę — uczestnicy lepiej rozumieją możliwości narzędzi i ich praktyczne zastosowanie w codziennej pracy.

Jak będą wyglądały specjalizowane narzędzia AI w przyszłości?

Eksperci prognozują, że AI nie będzie się rozwijać w kierunku jednego uniwersalnego chatbota, lecz dedykowanych narzędzi dla konkretnych zadań. Zamiast wpisywać pytanie do ogólnego czata i czekać na odpowiedź, pracownicy będą korzystać z narzędzi przygotowanych specjalnie do wykonywania konkretnych zadań w bardziej ustrukturyzowany sposób.

Na przykład:

• W marketingu: dedykowane narzędzie do planowania kampanii, które poprowadzi użytkownika krok po kroku
• W obsłudze klienta: AI wytrenowana na specyficznych procedurach firmy
• W zarządzaniu projektami: narzędzie, które automatycznie dzieli duże zadania na mniejsze części

To oznacza, że przyszła edukacja powinna przygotowywać studentów nie tylko do używania ogólnych narzędzi AI, lecz do adaptacji do specjalizowanych rozwiązań, które będą pojawiać się w ich branżach.

Praktyczne wskazówki dla studentów korzystających z AI

Jeśli jesteś studentem i chcesz świadomie korzystać z AI:

1. Nie przeklejaj całych odpowiedzi — używaj AI do generowania pomysłów, a następnie opracuj je samodzielnie
2. Weryfikuj wyniki — AI może się mylić, szczególnie w szczegółach i cytatach. Zawsze sprawdzaj źródła
3. Twórz quizy — zamiast biernie czytać notatki, poproś AI o stworzenie pytań testowych
4. Łącz źródła — używaj AI do szybkiego streszczenia artykułów, ale sięgaj również po oryginalne prace naukowe
5. Dokumentuj proces — jeśli używasz AI, wskaż to w pracy. Transparentność jest ceniła przez wykładowców