77% firm nie wie, jak wykorzystać AI. Luka kompetencyjna hamuje transformację

Siedemdziesiąt siedem procent firm nie wie, jak skutecznie wykorzystać potencjał sztucznej inteligencji, mimo że coraz więcej organizacji traktuje AI jako priorytet inwestycyjny. Problem nie leży w samych narzędziach, ale w braku kompetencji i gotowości organizacyjnej do ich wdrożenia.

Taki obraz wyłania się z raportu “Gotowość na AI” przygotowanego przez Antal i Sodexo Polska, w którym przeanalizowano podejście firm do transformacji cyfrowej. Wyniki pokazują wyraźny paradoks: choć 27% organizacji wskazuje wdrożenie AI jako strategiczny priorytet (w porównaniu z 15% dwa lata wcześniej), jednocześnie 51% firm deklaruje brak gotowości na zmiany związane z AI, a zaledwie 18% uważa się za przygotowaną do transformacji ról i kompetencji pracowników.

Gdzie tkwią największe problemy?

Wiele firm popełnia ten sam błąd: traktuje AI jako projekt czysto technologiczny, podczas gdy rzeczywiste bariery dotyczą ludzi, procesów i kultury organizacyjnej. Artur Skiba, Prezes Antal, trafnie to podsumowuje: “Firmy mogą wdrażać narzędzia, ale bez przygotowania zespołów nie przełożą się one na wyniki biznesowe”.

Raport wskazuje konkretne przeszkody, które firmy muszą pokonać:

Bariera	Odsetek firm	Typ problemu
Nieprzygotowana struktura danych	45%	Organizacyjny
Brak kompetencji w zespołach	42%	Kadrowy
Obawy pracowników	42%	Kulturowy
Brak zrozumienia nowej roli człowieka	41%	Organizacyjny
Niedojrzałość rozwiązań AI	34%	Techniczny
Cyberbezpieczeństwo	34%	Techniczny
Koszty wdrożenia	32%	Finansowy

Zauważ, że bariery techniczne — takie jak niedojrzałość rozwiązań czy cyberbezpieczeństwo — zajmują dopiero czwarte miejsce. To pokazuje, że problem nie jest w samej technologii, ale w tym, jak organizacje się do niej przygotowują.

Pracownicy sami się uczą, bo pracodawcy nie pomagają

Jedna z najciekawszych obserwacji raportu dotyczy tego, jak pracownicy radzą sobie z wyzwaniem AI. Chociaż 86% ekspertów deklaruje chęć zdobywania nowych kompetencji, to 48% uważa, że nie otrzymuje wystarczającego wsparcia od pracodawcy. W rezultacie rozwój umiejętności przenosi się na jednostki.

Seventy-one percent pracowników szkoli się samodzielnie, a wśród top menedżerów odsetek ten sięga 80%. To oznacza, że AI rozwija się w firmach oddolnie, bez systemowego zarządzania. Badanie Minds & Roses dla Uczelni Łazarskiego potwierdza tę tendencję: 79% pracowników już korzysta z narzędzi AI, ale tylko 25% wykorzystuje je w pracy zawodowej.

Co to oznacza? Pracownicy eksperymentują z AI na własną rękę, co przyspiesza adaptację technologii, ale jednocześnie zwiększa ryzyko chaosu organizacyjnego i nieefektywnego jej wykorzystania. Firmy oddają odpowiedzialność za rozwój kompetencji pracownikom zamiast zarządzać nim w sposób systemowy.

Tempo zmian rośnie szybciej niż gotowość firm

Problem pogłębia się dynamiką rynku pracy. Według “Future of Jobs Report 2025” Światowego Forum Gospodarczego do 2030 roku zmieni się 39% kluczowych kompetencji. Ta prędkość zmian powoduje, że pracownicy odczuwają chaos: 64% specjalistów i menedżerów czuje się przytłoczonych tempem zmian organizacyjnych, a połowa uważa, że zmian jest zbyt wiele naraz.

Paradoksalnie, 93% specjalistów uważa, że posiada odpowiednie kwalifikacje do swojej pracy — ale jednocześnie 64% odczuwa chaos związany z tempem zmian. To pokazuje, że problem nie polega na braku umiejętności, ale na braku koordynacji i zrozumienia kierunku transformacji.

Pracownicy widzą potencjał, ale mają obawy

Pracownicy dostrzegają wartość AI. Wskazują przede wszystkim na:

• Większą efektywność pracy (38%)
• Wsparcie w podejmowaniu decyzji (34%)
• Rozwój kompetencji (29%)

Ale jednocześnie 36% obawia się niewystarczających regulacji. To pokazuje, że rynek znajduje się w fazie oswajania technologii, a nie jej pełnej adaptacji.

Transformacja musi zacząć się od ludzi, nie od technologii

Klucz do sukcesu leży w zmianie podejścia. Transformacja cyfrowa nie powinna zaczynać się od wdrażania narzędzi, ale od fundamentalnych decyzji: jaki będzie model pracy, jakie kompetencje będą potrzebne, jaka będzie rola człowieka w środowisku wspieranym przez AI.

Dopiero po podjęciu tych decyzji można skutecznie wdrażać technologię w sposób uporządkowany i bezpieczny. Niestety w wielu firmach brakuje procedur, standardów i programów rozwojowych, które pozwoliłyby wykorzystać AI w kontrolowany sposób.

Artur Migoń, V-ce Prezes Antal, podkreśla: “W debacie o AI wiele uwagi poświęca się samej technologii, znacznie mniej natomiast temu, jak zmienia się praca ludzi. Nasze badania pokazują, że organizacje częściej mierzą się dziś z deficytem kompetencji i niską gotowością do zmiany niż z ograniczeniami samych narzędzi”.

Jak firmy powinny działać?

Raport wskazuje, że umiejętność zarządzania zmianą oraz odpowiednie przygotowanie pracowników będą w najbliższych latach kluczowe dla powodzenia transformacji. To oznacza:

1. Budowanie strategii HR — nie tylko wdrażanie technologii, ale przygotowanie pracowników do nowych ról
2. Systemy wsparcia — edukacja, mentoring i dostęp do zasobów dla wszystkich pracowników
3. Komunikacja zmian — jasne wyjaśnienie, dlaczego AI jest wdrażane i jak zmieni pracę
4. Standaryzacja — procedury i standardy bezpiecznego wykorzystania AI
5. Odpowiedzialność zarządu — transformacja cyfrowa to odpowiedzialność całego kierownictwa, nie tylko IT

73% organizacji planuje wdrożenie narzędzi AI lub automatyzacji, co potwierdza, że decyzje inwestycyjne zapadają szybciej niż decyzje dotyczące przygotowania organizacji. To jest dokładnie na odwrót, niż powinno być.

Firmy, które zrozumieją, że AI to przede wszystkim zmiana dla ludzi, a nie dla technologii, będą mieć największą szansę na skuteczną transformację cyfrową. Pozostałe będą eksperymentować chaotycznie, tracąc czas i zasoby.