Jakie kompetencje będą najbardziej potrzebne młodym ludziom w erze AI?

Najszybciej rosnące zapotrzebowanie dotyczy sztucznej inteligencji, analizy dużych zbiorów danych, sieci oraz cyberbezpieczeństwa. Równie ważne są kontrola jakości wyników pracy i myślenie krytyczne.

Ile miejsc pracy według raportu WEF powstanie, a ile zniknie do 2030 roku?

Raport „Future of Jobs 2025” Światowego Forum Ekonomicznego zakłada do 2030 roku 170 mln nowych miejsc pracy i 92 mln zlikwidowanych. Oznacza to per saldo wzrost o 78 mln miejsc.

Jaki odsetek Polaków widzi AI jako główne zagrożenie dla swojej pracy?

Według raportu Personnel Service 26 proc. Polaków uważa AI i automatyzację za główne zagrożenie w ciągu pięciu lat. Bezpośrednią obawę o własne stanowisko odczuwa 17 proc. osób pracujących.

Czy warto uczyć się zawodu na studiach, czy rozwijać uniwersalne myślenie?

Jadwiga Emilewicz z Instytutu Sobieskiego postuluje, by uniwersytet skupiał się na uczeniu uniwersalnym, a nie na przygotowaniu do konkretnego zawodu. Zdaniem ekspertów szybkie przyswajanie nowego zawodu opiera się na umiejętności myślenia.

Kompetencje przyszłości dla młodych w erze AI: czego się uczyć

Q: Gdzie młodzi mogą zaangażować się w dyskusję o przyszłości pracy w Polsce?

Instytut Sobieski organizuje cykl spotkań i warsztatów Young Sobieski w ramach Forum Idee dla Polski. Forum odbędzie się 19 października w Warszawie.

Które umiejętności będą najbardziej potrzebne młodym ludziom na rynku pracy w erze AI?

Kompetencje przyszłości, których młodzi potrzebują na rynku pracy w erze AI, to przede wszystkim umiejętności cyfrowe, analityczne oraz zdolność krytycznej oceny wyników pracy – zarówno własnej, jak i generowanej przez narzędzia.

Jakie umiejętności będą rosnąć w cenie?

Raport „Future of Jobs 2025” Światowego Forum Ekonomicznego wskazuje, że najszybciej rośnie zapotrzebowanie na sztuczną inteligencję, analizę dużych zbiorów danych, sieci oraz cyberbezpieczeństwo. Dla młodego człowieka oznacza to jedno: nawet jeśli nie zamierza zostać programistą, znajomość tych obszarów zwiększa jego wartość na rynku.

Drugą stronę obrazu pokazuje raport Microsoft „Work Trend Index 2026”, który wskazuje na konkretne kompetencje cenione w pracy z AI:

Umiejętność	Wskazanie w raporcie Microsoft
Kontrola jakości wyników	50 proc.
Myślenie krytyczne	46 proc.

Te dane pokazują, że sama obsługa narzędzi nie wystarcza. Kto potrafi ocenić, czy wygenerowany tekst, analiza czy kod są poprawne, ma przewagę nad kimś, kto jedynie je kopiuje.

Ile miejsc pracy zniknie, a ile powstanie?

Według raportu WEF do 2030 roku powstanie 170 mln nowych miejsc pracy, a 92 mln zostanie zlikwidowanych. Różnica daje wzrost o 78 mln miejsc (obliczenie na podstawie tych dwóch wartości).

Wskaźnik do 2030 roku	Wartość
Nowe miejsca pracy	170 mln
Zlikwidowane miejsca pracy	92 mln
Saldo (obliczenie)	+78 mln

Liczby te nie oznaczają jednak, że każdy zyska na zmianach. Raport wskazuje, że 39 proc. umiejętności pracowników ulegnie przekształceniu lub dezaktualizacji. Oznacza to, że nawet obecnie wyuczona wiedza wymaga regularnego odświeżania.

Jak Polacy oceniają zagrożenie ze strony AI?

Z raportu Personnel Service wynika, że 26 proc. Polaków widzi w AI i automatyzacji główne zagrożenie dla zatrudnienia w ciągu pięciu lat. Bezpośrednią obawę o własne stanowisko odczuwa 17 proc. pracujących.

Różnica między tymi dwiema wartościami pokazuje, że lęk przed zmianą jest szerszy niż realne poczucie zagrożenia we własnej pracy. Dla młodych to dobry moment, by przekuć niepewność w plan nauki.

Czy uczelnie powinny uczyć zawodu czy myślenia?

Jadwiga Emilewicz, wiceprezeska Instytutu Sobieskiego, postuluje powrót uniwersytetu do uczenia uniwersalnego zamiast przygotowania do jednego zawodu. Jak pisze w swoim materiale Newseria BIZNES: „Ktoś, kto umie myśleć, będzie się potrafił nauczyć zawodu bardzo szybko”.

Ta logika ma praktyczne konsekwencje. Jeśli zawody zmieniają się szybciej niż programy studiów, zdolność do szybkiego uczenia się staje się ważniejsza niż wiedza zdobyta raz na zawsze.

Jak młody człowiek może zacząć rozwijać kompetencje przyszłości?

Kilka kroków, które można podjąć od zaraz:

Ćwicz weryfikację wyników. Gdy narzędzie AI podaje odpowiedź, sprawdź źródło, porównaj z drugim źródłem i zapisz, czego nie udało się potwierdzić.
Ucz się podstaw danych. Arkusz kalkulacyjny i prosta analiza tabel to umiejętności, które przydają się w niemal każdym zawodzie.
Wybieraj projekty, a nie tylko kursy. Zadanie, w którym trzeba rozwiązać realny problem, lepiej pokazuje kompetencje niż certyfikat.
Rozwijaj myślenie krytyczne w praktyce. Zadawaj pytania o założenia, szukaj kontrargumentów, oceniaj wiarygodność informacji.
Szukaj środowisk do dyskusji. Udział w spotkaniach i warsztatach pozwala zweryfikować własne pomysły wobec innych osób.

Gdzie młodzi mogą włączyć się w debatę o przyszłości pracy?

Instytut Sobieski realizuje cykl spotkań i warsztatów Young Sobieski w ramach Forum Idee dla Polski. Uczestnicy projektowali rozwiązania m.in. dla zdrowia, demografii, AI i obronności. Forum odbędzie się 19 października w Warszawie.

Leszek Skiba, prezes Instytutu Sobieskiego, zapowiada kolejną edycję inicjatywy oraz kolejne spotkania w ciągu roku. Dla osób, które chcą ćwiczyć myślenie na realnych problemach, to dobra okazja do zaangażowania.

Co to oznacza dla młodych na rynku pracy?

Dane z raportów WEF, Microsoft i Personnel Service układają się w spójny obraz: rośnie znaczenie kompetencji, których nie da się wyuczyć na jednym kursie, czyli myślenia krytycznego, oceny jakości i umiejętności szybkiej adaptacji. Młody człowiek, który już teraz ćwiczy weryfikację informacji i pracę z danymi, buduje przewagę, która nie zależy od konkretnego narzędzia.