64% Polaków nie używa AI – przyczyny i podziały pokoleniowe

Polska społeczeństwo dramatycznie dzieli się na użytkowników i niestosujących narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji – wynika z badania CBOS opublikowanego w środę. Aż 64% Polaków nie korzystało z AI w ostatnich trzech miesiącach, a przyczyny tego podziału sięgają głębokich różnic pokoleniowych, edukacyjnych i psychologicznych.

Dlaczego Polacy unikają AI?

Głównym powodem niekorzystania z narzędzi AI jest brak postrzeganej potrzeby – taka odpowiedź pojawiła się wśród zdecydowanej większości osób niepracujących z tymi technologiami. Jednak za tą prostą statystyką kryje się skomplikowana sieć barier, które uniemożliwiają lub zniechęcają Polaków do eksperymentowania ze sztuczną inteligencją.

Badanie CBOS zidentyfikowało konkretne przeszkody:

Bariera	Procent respondentów
Brak wiedzy, jak używać AI	30%
Obawy o prywatność i bezpieczeństwo	25%
Brak zaufania do odpowiedzi AI	28%

Te liczby pokazują, że problem nie ogranicza się do braku zainteresowania. Znaczna część społeczeństwa czuje się niepewna wobec nowych technologii, obawia się utraty kontroli nad swoimi danymi lub nie wierzy w jakość informacji dostarczanych przez algorytmy. Dla biznesu i instytucji edukacyjnych to sygnał, że sama dostępność narzędzi AI to za mało – potrzebna jest edukacja, budowanie zaufania i wyraźna komunikacja o bezpieczeństwie.

Przepaść pokoleniowa: 81% młodych vs 8% seniorów

Najbardziej uderzającym odkryciem badania CBOS jest skalę różnic między pokoleniami. W grupie osób w wieku 18–24 lata z narzędzi AI korzystało 81%, podczas gdy wśród seniorów zaledwie 8%. To nie jest marginalny rozdział – to przepaść, która rozdzielająca Polskę na dwie cyfrowe rzeczywistości.

Młodzież naturalnie wchłania nowe technologie, eksperymentuje z nimi i integruje je ze swoją codzienną pracą i nauką. Seniorzy, mimo że mają dostęp do tych samych narzędzi, pozostają poza tą rewolucją – z powodu braku edukacji, niskiego poczucia pewności siebie lub po prostu braku bodźca do zmiany przyzwyczajeń.

Co to oznacza: Polska stoi przed wyzwaniem cyfrowego wykluczenia. Jeśli trendy się utrzymają, seniorzy mogą znaleźć się w coraz większej niekorzystnej pozycji na rynku pracy, w dostępie do informacji zdrowotnych czy w możliwości samodzielnego rozwiązywania problemów. Dla polityki publicznej to sygnał, że edukacja cyfrowa dla starszych pokoleń powinna być priorytetem.

Jak Polacy faktycznie używają AI?

Wśród tych, którzy korzystają z narzędzi AI, wyłania się wyraźny obraz praktycznych zastosowań. Najczęstsze to:

• Uzyskiwanie informacji i odpowiedzi na pytania – najbardziej uniwersalne zastosowanie
• Generowanie tekstów – popularne wśród pracowników biurowych i twórców
• Tłumaczenia – szczególnie ważne w Polsce, gdzie wiele osób pracuje z treściami międzynarodowymi
• Tworzenie grafik – coraz bardziej dostępne dla osób bez doświadczenia w designie
• Porady zdrowotne – wykorzystywane przez niemal połowę użytkowników AI

Najbardziej aktywną grupą są uczniowie i studenci – 40% z nich korzysta z AI codziennie lub prawie codziennie. To nie powinno dziwić: narzędzia takie jak ChatGPT, Claude czy Gemini idealnie pasują do pracy nad projektami, pisaniem esejów, wyjaśnianiem trudnych koncepcji czy przygotowaniem do egzaminów.

Co to oznacza: Polska edukacja zmienia się na oczach, ale nierównomiernie. Uczniowie i studenci, którzy mają dostęp do AI, zyskują konkurencyjną przewagę w uczeniu się i rozwiązywaniu problemów. Jednak ci bez dostępu, wiedzy lub zaufania do tych narzędzi mogą czuć się zostawieni w tyle. Szkoły i uniwersytety powinny rozważyć, jak systematycznie włączyć AI do curriculum, zamiast czekać, aż uczniowie sami odkryją te możliwości.

Różnice pokoleniowe w sposobie użycia

Badanie CBOS ujawniło też ciekawy szczegół: seniorzy, którzy używają AI, robią to głównie w celach rozrywkowych i towarzyskich. To sugeruje, że dla starszych użytkowników AI nie jest narzędziem produktywności, lecz sposobem na spędzenie czasu lub utrzymanie kontaktu z nowoczesnością.

Z drugiej strony, młodzież i pracownicy wykorzystują AI instrumentalnie – do rozwiązywania konkretnych problemów, przyspieszania pracy i nauki. Te różne podejścia odzwierciedlają nie tylko wiek, ale też różne potrzeby i konteksty życiowe.

Implikacje dla biznesu i edukacji

Badanie CBOS rysuje obraz Polski, w której sztuczna inteligencja nie jest jeszcze narzędziem powszechnym, ale szybko staje się markerem podziału społecznego. Dla przedsiębiorstw to oznacza, że znaczna część pracowników może wymagać szkoleń, zanim będzie mogła efektywnie pracować z AI. Dla instytucji edukacyjnych to wezwanie do działania – bez systematycznej edukacji o AI, ryzyko, że całe pokolenia pozostaną poza cyfrową transformacją.

Najważniejsze: 64% Polaków nie widzi potrzeby AI dzisiaj, ale technologia zmienia się szybko. Za rok czy dwa, gdy AI będzie jeszcze bardziej zintegrowana z codziennymi narzędziami (pocztą, edytorami dokumentów, wyszukiwarkami), ta liczba może gwałtownie spaść. Pytanie brzmi: czy Polska będzie gotowa na tę zmianę?